Bụi siêu mịn PM2.5: Sát thủ thầm lặng

Bụi siêu mịn pm2.5Bụi siêu mịn PM2.5 được tạo ra từ bầu ô nhiễm không khí, chúng là hạt bụi cực nhỏ có đường kính 2,5 micromet hoặc nhỏ hơn. Chúng có thể xâm nhập vào tế bào cơ thể người, phá hủy cơ chế tự bảo vệ và miễn dịch từ bên trong tế bào. Ngoài việc gây nên một loạt những căn bệnh cấp tính, chúng cũng gây độc hại cho những cơ quan quan trọng như phổi, tim, não…

Theo tổ chức AirVisual (giám sát chất lượng không khí) vừa công bố danh sách các quốc gia và thành phố ô nhiễm nhất thế giới năm 2018. Dựa trên chỉ số lượng bụi siêu vi PM2.5 trong không khí, Hà Nội đứng thứ hai ở Đông Nam Á và 12 thế giới về mức độ ô nhiễm.

Vậy bụi mịn PM2.5 có tác hại như thế nào đến sức khỏe của con người? Cùng tìm hiểu bài viết dưới đây với chúng tôi để hiểu rõ hơn về loại bụi này.

Tác hại của bụi siêu mịn PM2.5

Hơn 70% bụi mịn siêu vi trong không khí thải ra từ xe máy, ôtô, phần còn lại đến từ các hoạt động sản xuất công nghiệp, xây dựng và dân sinh. Nhóm đối tượng nhạy cảm và chịu ảnh hưởng nhiều nhất của ô nhiễm bụi mịn PM2.5 và PM10 đó là trẻ em, người già, phụ nữ có thai, những người có bệnh tim hoặc các vấn đề về hô hấp. Trẻ nhỏ sống ở những nơi ô nhiễm không khí nặng khó phát triển chiều cao toàn diện và có nguy cơ mắc bệnh hô hấp cao hơn từ 19 – 25% so với bình thường.

Phá hủy tế bào miễn dịch của cơ thể

Khi vào cơ thể, bụi mịn PM2.5 sẽ phá hủy cơ chế tự thực cân bằng bên trong tế bào, gây rối loạn chức năng tự thực và tiêu thể (lysosome) của tổ chức phổi.

Tế bào tự thực là một loại cơ chế tự bảo vệ của cơ thể: Khi phát hiện protein xấu hoặc trạng thái đói trong cơ thể, tế bào tự thực sẽ tự tiến hành tiêu hóa những chất có hại, hỗ trợ chuyển hóa, sinh ra năng lượng.

Hấp thu nhiều chất độc hại vào cơ thể

Do bụi PM2.5 có kích thước bề mặt bé, vì vậy chúng hoàn toàn dễ dàng hấp thụ các chất độc hại có trong không khí nên chúng sẽ độc tính hơn bụi PM10.

Chất độc trong bụi đi vào cơ thể người sẽ gây khí thũng phổi (emphysema – là tình trạng tổn thương thành phế nang phổi, phế nang mất tính đàn hồi và giữ không khí lại, gây ra phổi ứ khí). Đây là một trong những triệu chứng và biểu hiện của bệnh tắc nghẽn phổi mãn tính (COPD) không thể chữa được.

Gây nhồi máu cơ tim

Những loại bụi PM4.7 – 10 thường chỉ có thể vào mũi và hệ hô hấp, tự bản thân cơ thể có thể ho ra để giảm nhẹ mức tổn thương. Nhưng đối với bụi min PM2.5, chúng có thể đi sâu vào khí quản và phế quản, thậm chí là phần cuối phế quản và máu, ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe.

Gây nhồi máu cơ tim

Ngoài ra các hạt bụi siêu mịn PM0.1, PM0.5, PM1, PM2.5 sẽ thẩm thấu vào phế nang, ảnh hưởng đến chức năng trao đổi khí của phế nang. Khi vào phế nang, chúng có thể vượt qua vách ngăn khí-máu (blood-gas barrier) để đi vào hệ tuần hoàn và gây bệnh, thậm chí chúng còn có thể ảnh hưởng đến hệ thống thần kinh.

Tăng tỉ lệ chết vì bệnh tim và cao huyết áp

tăng tỉ lệ chết vì bệnh cao huyết áp
Bụi siêu mịn PM2.5 không chỉ gây nhồi máu cơ tim mà còn dẫn đến thiếu máu hoặc tổn thương cơ tim. Theo nghiên cứu của Hoa Kỳ trên các bệnh nhân bị bệnh tim  hoặc tim yếu, khi PM2.5 tăng lên 10 µg/m3 thì tỉ lệ thiệt mạng của người bệnh sẽ tăng 10% – 27%, bệnh cao huyết áp sẽ tăng 8%.

Khiến thoái hóa não

Theo nghiên cứu của đại học Lancaster (Anh) chỉ ra rằng, số lượng lớn những hạt sắt nano trong não đến từ môi trường bên ngoài (tức không khí ô nhiễm) chứ không sinh ra từ bản thân cơ thể người. Những hạt sắt nano này có thể có liên quan đến chứng thoái hóa não.

Tình trạng bụi mịn PM2.5 ở Việt Nam

Nguồn sinh ra bụi siêu mịn PM2.5 ở các đô thị lớn hầu hết là từ khí thải giao thông, công trình xây dựng, đường sá và nhà máy công nghiệp. Lượng bụi PM2.5 trung bình năm 2016 ở TP HCM là 28,23 µg/m3 cao gấp ba lần so với tiêu chuẩn của WHO, trong khi tại Hà Nội chỉ số này lên tới 50,5 µg/m3 cao gấp đôi quy chuẩn quốc gia và gấp năm lần so với ngưỡng trung bình của WHO.

Đây là ngưỡng báo động cảnh báo nguy hiểm đặc biệt đối với sức khỏe của con người. Vì vậy chúng ta cần có những biện pháp hạn chế bụi mịn pm2.5.

Cách phòng chống tác hại của bụi mịn PM2.5

Muốn giảm thiểu các tác hại của PM2.5, trước hết cần giải quyết các vấn đề gây ra ô nhiễm môi trường.

  • Giảm thiểu lưu lượng xe cộ lưu thông, ưu tiên phương tiện công cộng và nhiên liệu thân thiện môi trường.
  • Giảm triệt để các nguồn phát thải bụi không khí từ việc sử dụng bếp than, bếp củi
  • Trồng thêm cây xanh, nâng cao ý thức bảo vệ rừng và cây xanh trong cộng đồng.
  • Mang khẩu trang khi ra đường
  • Nâng cao sức đề kháng của cơ thể bằng chế độ dinh dưỡng rau xanh, trái cây giàu vitamin A, vitamin C và beta-caroten, giúp hình thành và duy trì lớp niêm mạc ở đường hô hấp và đường tiêu hóa, chống lại tổn thương tế bào, tăng cung cấp oxy cho tế bào.
  • Sử dụng máy lọc không khí có chứa các bộ lọc nhiều lớp để loại bỏ bụi mịn PM2.5 như màng lọc Hepa….

Chúng tôi hy vọng với bài viết trên đây về bụi siêu mịn PM2.5, bạn đã phần nào hiểu rõ tác hại và cách phòng nó ra sao để bảo vệ sức khỏe của bạn và gia đình.

Leave a Comment